Δευτέρα, 16 Μαΐου 2011

Η αναγκαία αλλαγή της πολιτικής κουλτούρας και η τρομοκρατία των ΜΜΕ




Η κρίση που περνάμε στην Ελλάδα είναι πολλαπλή: Πολιτική, κοινωνική, οικονομική, περιβαλλοντική. Όσον αφορά την πολιτική, το υπάρχον σύστημα του δικομματισμού και των πελατειακών σχέσεων, με δύο κόμματα να εναλλάσσονται στην εξουσία ως  αυτοδύναμες κυβερνήσεις,  έχει φτάσει πια στα όριά του. Είναι η κύρια  αιτία διαφθοράς,  αυθαιρεσίας και κακοδιοίκησης. Χρειαζόμαστε ένα καλύτερο μοντέλο διακυβέρνησης και μια ουσιαστική πολιτική κουλτούρα.  
Κυβερνήσεις συνεργασίας (με κόμματα που συμμετέχουν σε ισότιμη βάση στη διακυβέρνηση μετά από λεπτομερειακή προγραμματική συζήτηση)   θα μπορούσαν  να είναι βασικό συστατικό ενός νέου μοντέλου, χρήσιμου για μια σταδιακή έξοδο της χώρας από την πολιτική –και όχι μόνο- κρίση. Αρκεί να υπάρχει  μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, διαφάνεια, ουσιαστικός διάλογος για τα διάφορα θέματα,  εμβάθυνση της δημοκρατίας.
Κι ενώ μια τέτοια προοπτική θα έπρεπε να «ζυμώνεται» στην κοινωνία, τα κυρίαρχα ΜΜΕ (κυρίως τηλεοπτικά κανάλια εθνικής εμβέλειας), αυτά τα ίδια που διαπλέκονται χρόνια τώρα με την πολιτική εξουσία, που αποπροσανατόλισαν συστηματικά τον ελληνικό λαό από τα πραγματικά προβλήματα της χώρας, συνεχίζουν την τρομοκρατία: «Το φάσμα της ακυβερνησίας πλανάται πάνω από τη χώρα»! Αυτό είναι το σλόγκαν που επαναλαμβάνουν, με τη γνωστή ξύλινη γλώσσα των δελτίων ειδήσεων, κάθε φορά που οι δημοσκοπήσεις για «πρόθεση ψήφου» δεν βγάζουν αυτοδύναμη κυβέρνηση. Φάσμα, δηλαδή φάντασμα, δηλαδή κάτι το μυστηριώδες και  επικίνδυνο……
Ας δοκιμάσουμε, λοιπόν, και τις  κυβερνήσεις συνεργασίας. Δεν έχουμε να χάσουμε τίποτα. Αντίθετα, η εμπειρία της δυτικής Ευρώπης έχει να επιδείξει πολλά θετικά παραδείγματα. Φυσικά και δεν είναι πανάκεια. Μπορεί όμως σίγουρα να βελτιώσει την κατάσταση περιορίζοντας την αυθαιρεσία και διάφορες  ανόητες –συχνά  καταστροφικές- αποφάσεις, μια και οι αναγκαίοι συμβιβασμοί που πρέπει να γίνουν ανάμεσα στους εταίρους δίνουν περιθώριο  για κάποια νηφάλια διαβούλευση. Θα είχαμε φτάσει ως χώρα στη σημερινή κατάντια αν το ΠΑΣΟΚ δεν είχε καταφέρει να πάρει αυτοδυναμία στις εκλογές του 2009; Μάλλον όχι. Εδώ φαίνεται και η ανάγκη για ένα δίκαιο εκλογικό σύστημα. Το αίτημα για απλή αναλογική παραμένει επίκαιρο.
Φυσικά και δεν φτάνει μόνο η συνεργασία μεταξύ κομμάτων, κυβερνητική ή όχι για να βγούμε από το σημερινό αδιέξοδο. Χρειάζεται και η  συμμετοχή των πολιτών με τρόπο πολύ πιο δραστικό από την ψηφοφορία για εκλογή βουλευτών μια φορά στα τέσσερα χρόνια. Και υπάρχουν πολλές ιδέες που μπορούν να εφαρμοστούν, αρκεί να υπάρξει πολιτική βούληση. Σε επόμενο σημείωμα θα αναφέρουμε μερικές.
  (Πρώτη δημοσίευση: Εφημερίδα "Μεσόγειος" Ηρακλείου Κρήτης 15-5-2011)

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2011

Συνέντευξη για τη διαχείριση των απορριμμάτων στη "ΜΕΣΟΓΕΙΟ" Ηρακλείου


Συνέντευξη στο δημοσιογράφο Νίκο Παπαδάκη.

Ερ.: Χρόνια τώρα βασανιζόμαστε με  το πρόβλημα των απορριμμάτων. Γιατί; Δέν υπάρχει λύση;

Απ.: Δεν υπάρχει «τελική λύση» για τα σκουπίδια. Το ζητούμενο είναι η ορθή διαχείριση. Το πρόβλημα με τα στερεά απορρίμματα είναι περίπου ίδιο σε όλες τις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, εδώ όμως  είχαμε  μια απότομη έξαρση του καταναλωτισμού(…άρα και της παραγωγής απορριμμάτων),  με ταυτόχρονη ανικανότητα κεντρικού κράτους και τοπικής αυτοδιοίκησης για διαχείριση του προβλήματος.  Υπήρχε ο φόβος του πολιτικού κόστους. Κάτω,  βέβαια, από την πίεση  της Ε.Ε. –της οποίας τη νομοθεσία υποχρεωτικά ακολουθούμε- γίνονται ενέργειες, συχνά σπασμωδικές. Και στους σχεδιασμούς παίζουν σημαντικό ρόλο και συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα και πελατειακές σχέσεις.

Ερ.: Ποιά είναι η ορθή διαχείριση;  
Υπάρχει μια διεθνής εμπειρία, που συνοψίζεται στην ιεράρχηση των ενεργειών ως εξής:
1.   Πρόληψη (αποφυγή δημιουργίας απορριμμάτων).
2.   Μείωση απορριμμάτων με την α. επαναχρησιμοποίηση αντικειμένων,  β. την ανακύκλωση/ανάκτηση υλικών γ. την κομποστοποίηση των οργανικών υλικών (το υλικό που προκύπτει χρησιμοποιείται ως βελτιωτικό εδάφους).
3.   Πιθανή ανάκτηση ενέργειας (με πολλούς περιορισμούς όμως)
4.   Τελική διάθεση των υπολλειμμάτων με υγειονομική ταφή

Η ιεραρχία αυτή έχει υιοθετηθεί από την Ε.Ε., που έχει βάλει δραστικούς περιορισμούς στην ταφή απορριμμάτων που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία με βάση τα στάδια αυτά. Στόχος:  να θάβονται όλο και μικρότερες ποσότητες.  Η εξεύρεση νέων χώρων ταφής είναι δύσκολη και υπάρχουν παντού αντιδράσεις.
Εδώ θέλω να τονίσω πως για να λειτουργήσει η πρόληψη–που δεν έχει κανένα κόστος- απαιτείται τόσο η ενεργοποίηση της πολιτείας (νόμοι και κανονισμοί, κίνητρα και αντικίνητρα όπως, π.χ. βαρειά φορολόγηση της πλαστικής σακούλας, θεσμοθέτηση συστημάτων «πληρώνω όσο πετάω» κ.α.) όσο και των πολιτών, που καλούνται να επιδείξουν αντικαταναλωτική συμπεριφορά.  Δραστηριοποίηση των πολιτών απαιτείται και για την επαναχρησιμοποίηση αγαθών, την  ανακύκλωση και την κομποστοποίηση, αλλά θα πρέπει προηγουμένως η πολιτεία να έχει διαμορφώσει τις κατάλληλες δομές και συστήματα και να έχει ενημερώσει τους πολίτες.
Ερ.: Τι συμβαίνει  με τις μελέτες που κάθε τόσο παραγγέλνονται και τους μελετητές που κονταροχτυπιούνται για το ποια μέθοδος είναι η καλύτερη;

Το πρώτο που θα έλεγα είναι πως το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων δεν είναι τεχνολογικό.  Εδώ έχουμε να κάνουμε με κοινωνικοοικονομικό  πρόβλημα με τεχνολογικές πτυχές. Το «σημείο κλειδί» είναι: Εμπλοκή όλης της κοινωνίας-ενεργοποίηση των πολιτών. Εχουμε ήδη αρκετά θετικά παραδείγματα και  στην Κρήτη. Πρέπει να επιμείνουμε στα πρώτα στάδια της ιεραρχικής αντιμετώπισης, με διαλογή/ανάκτηση υλικών όσο το δυνατόν  πιο κοντά στην πηγή (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) με 3 ή 4 χωριστούς κάδους,  αρκετά κέντρα διαλογής-ανακύκλωσης υλικών, κέντρα ανταλλαγής/επαναχρησιμοποίησης αντικειμένων και μονάδες κομποστοποίησης αστικών και αγροτικών οργανικών υπολειμμάτων. Αυτά δεν κοστίζουν πολύ, δεν δημιουργούν κοινωνικές αντιδράσεις και προσφέρουν πολλές θέσεις εργασίας. Τα στοιχεία αυτά  θα μπορούσαν να υιοθετηθούν από τον αναθεωρημένο περιφερειακό σχεδιασμό διαχείρισης απορριμμάτων Κρήτης και να του δώσουν ευελιξία και σταδιακή ανάπτυξη χωρίς ρίσκο.
Στη χώρα μας –με δεδομένη και την οικονομική κρίση και την ανεργία- δεν έχουμε περιθώριο για πολύ μεγάλες και πανάκριβες εγκαταστάσεις, που θα επιβαρύνουν όλους μας χωρίς να προσφέρουν πολλές θέσεις εργασίας. Τετοιες εγκαταστάσεις είναι αυτές της καύσης, που έχουν και πολλά άλλα αρνητικά. Αλλά και από τα εργοστάσια μηχανικής ανακύκλωσης και κομποστοποίησης που υπάρχουν έχουμε την εμπειρία πως αν είναι σχετικά μικρά μπορούν να προσφέρουν σημαντικά, όπως αυτό στο Ακρωτήρι Χανίων, που, αν και με κάποια προβλήματα, λειτουργεί ικανοποιητικά, γιατί, βέβαια, στα Χανιά δουλεύει ικανοποιητικά η ανακύκλωση με τους μπλέ και άλλους κάδους.  Αντίθετα, το τέρας που έφτιαξαν στα Ανω Λιόσια είναι προβληματικό, και το κομπόστ που βγάζει σχεδόν άχρηστο…

Ερ.: Γιατί οι οικολογικές οργανώσεις (και οι «Οικολόγοι Πράσινοι»)είναι κατηγορηματικά αντίθετες στην  καύση των απορριμμάτων;    

-Γιατί υπονομεύει όλη τη διαχειριστική λογική που αναπτύξαμε προηγουμένως, (συμμετοχή των πολιτών, ανακύκλωση κ.λ.π.), αφού για να «σταθεί» οικονομικά μια μονάδα καύσης  θα πρέπει να τροφοδοτείται για πολλά χρόνια με υλικά με ψηλή ενεργειακή απόδοση, όπως τα πλαστικά και τα χαρτιά. Επίσης  δημιουργεί εφησυχασμό στους πολίτες, που δεν ενεργοποιούνται.
-Γιατί δημιουργεί σοβαρότατα προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης με πλήθος τοξικών ουσιών (ακόμα και διοξίνες). Είναι ελάχιστες οι μονάδες που καταφέρνουν να «πιάνουν»  τις προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία της Ε.Ε. για τα αέρια απόβλητά τους.
-Με την καύση παραμένει σημαντικός όγκος υπολειμμάτων που δεν καίγονται, τέφρες κ.λ.π. (πάνω από το 25% του αρχικού), που, μαζί με τα χρησιμοποιημένα φίλτρα κ.α. δημιουργεί την ανάγκη για ειδικούς χώρους ταφής τοξικών απορριμμάτων. Περιπλέκει, λοιπόν, ακόμα περισσότερο το πρόβλημα, και  η προσπάθεια χωροθέτησης των μονάδων αυτών θα προκαλέσει μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις.
-Το κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας των μονάδων αυτών είναι εξαιρετικά μεγάλο, -και θα το επωμιστούμε όλοι μας μέσω των δημοτικών τελών, ενώ οι θέσεις εργασίας που δημιουργούν είναι λίγες.
Είναι πολύ επικίνδυνο το γεγονός πως, τον τελευταίο καιρό, σε όλη την Ελλάδα, από παράγοντες του κυβερνώντος κόμματος προωθούνται μονάδες καύσης. Είναι η διαπλοκή που ανέφερα προηγουμένως.

Ερ.: Ωραία όλα αυτά, αλλά πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί  η δυσκολία χωροθέτησης των χώρων υγειονομικής ταφής, αφού σχεδόν παντού   οι τοπικές κοινωνίες ξεσηκώνονται;

Απ.: Οι αντιδράσεις θα είναι αμβλυμμένες  όταν με το αποκεντρωμένο σύστημα που περιέγραψα μειωθούν  σημαντικά οι ποσότητες υπολειμμάτων που θα πρέπει να δέχεται ένας υποψήφιος ΧΥΤΥ και όταν η πολιτεία αποδείξει πως μπορεί να φτιάξει σωστές εγκαταστάσεις, κάτι που έχει ήδη αρχίσει να γίνεται.

Ερ.: Δεν είναι δύσκολο να υλοποιηθεί το μοντέλο που περιγράψατε;

Απ.: Πολιτική βούληση χρειάζεται. Μια παροιμία λέει:
«Ακόμα και το μεγαλύτερο ταξίδι ξεκινά με ένα μόνο βήμα»

                                    (Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα            "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ" του Ηρακλείου        στις 22/4/2011)                                                                  




Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2011

Η ζωή δέν χρεοκοπεί!


Η συλλογική δημιουργική  δράση αντίδοτο στην κατάθλιψη…

            Η οικονομική κρίση,   το «μνημόνιο» και το ΔΝΤ,   η κυβερνητική διαφθορά και ανικανότητα,  η κοινωνική αδικία,  με τις   μειώσεις μισθών και συντάξεων και την ψηλή, αναλογικά,  φορολογία στα χαμηλά εισοδήματα, έχουν δημιουργήσει μια  πρωτόγνωρη  και ιδιόμορφη ατμόσφαιρα  στην Ελλάδα.
 Μεγάλα τμήματα του πληθυσμού συνειδητοποιούν πως βρίσκονται σε μια παγίδα χωρίς διαφαινόμενη διέξοδο. Υπάρχει ένα αίσθημα οργής, αγανάκτησης αλλά και προσωπικής αδυναμίας, που τελικά καταλήγει σε μοιρολατρία, ιδιώτευση  και αδράνεια.
Ειδική μελέτη από κοινωνιολόγους έγινε  τον περασμένο Νοέμβρη για
τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα γεγονότα και την επίδρασή τους στη συμπεριφορά του κόσμου.   Παρουσιάζουν την οικονομική κρίση ως μία, περίπου, φυσική καταστροφή (που προκαλείται, δηλαδή, από τεράστιες δυνάμεις που είναι αδύνατο να τις ελέγξουν οι άνθρωποι). Από εκεί και το αίσθημα αδυναμίας.
           Χιλιάδες νεοέλληνες έχουν γίνει καταθλιπτικοί εξ αιτίας αυτής της κατάστασης, και  προσπαθούν να ξεχάσουν το πρόβλημα αποφεύγοντας να ακούν τις ειδήσεις, που προβλέπουν πως τα πράγματα θα πηγαίνουν προς το χειρότερο….  
            Όμως, όταν απωθούμε ένα πρόβλημα, αυτό επανέρχεται  συνέχεια,  δεν μας αφήνει σε ησυχία, μας καταρρακώνει ψυχολογικά. Μόλις αποφασίσουμε να το αντιμετωπίσουμε, αμέσως η ψυχολογία μας ανεβαίνει.
           Η λύση λοιπόν είναι η δράση. Η δραστηριοποίηση στο πεδίο της πολιτικής (με την ευρύτερη έννοια, όχι μόνο τη στενά κομματική) και της κοινωνίας. Η συλλογική δράση.  Στα «μικρά» θέματα και στα «μεγάλα».
Δεν είναι και πολύ εύκολο αυτό για τους νεοέλληνες.  Έχουν συνηθίσει να είναι οπαδοί κάποιου σχήματος ή ηγέτη, που, υποτίθεται, θα τους σώσει.
Η  «κοινωνία των πολιτών» είναι κάτι που μόλις τα τελευταία χρόνια διαμορφώνεται στην Ελλάδα. Είναι πολύ εύκολο να είσαι οπαδός. Πολύ δύσκολο όμως  να είσαι πολίτης με το «Π» κεφαλαίο.
Τι θα μπορούσε να κάνει  ο καθένας;
Σε κάποιους ταιριάζει η  δράση σε «κεντρικό» πολιτικό επίπεδο. Χρειάζεται η συνεργασία ατόμων, ομάδων πολιτών, πολιτικών οργανώσεων και σχημάτων με στόχο τη συμφωνία σε ένα  σχέδιο σταδιακής απεμπλοκής από το σημερινό αδιέξοδο. Με πολλά παράλληλα βήματα. Μια συμφωνία που θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πολιτικό μέτωπο ως αξιόπιστη διάδοχη κατάσταση στη σημερινή υποτέλεια και διαφθορά.
Στη συνδυασμένη πολιτική, κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική κρίση, όμως, που βιώνουμε στην Ελλάδα, απόλυτα απαραίτητες είναι και οι «μικρές», τοπικές ή θεματικές δράσεις.  Οι  επιτροπές ή ομάδες πολιτών  που αγωνίζονται για να μην κλείσει ένα σχολείο, για να μην τσιμεντοποιηθεί ένας ελεύθερος χώρος, για να φτιαχτούν ποδηλατόδρομοι  και πάρκα στις πόλεις, για να βοηθηθούν ανάπηροι ή άποροι συνάνθρωποί μας, για να στηθεί ένα ανοιχτό πολιτιστικό στέκι, ένα δίκτυο παραγωγών-καταναλωτών, ένα σωματείο ανέργων ή μια κοινωνική επιχείρηση έχουν απόλυτη ανάγκη υποστήριξης. Πολλές «μικρές» πράξεις αντίστασης και δημιουργίας μπορούν να  αλλάξουν το σημερινό τοπίο.
Και κάτι σημαντικό: Η συλλογική δημιουργική προσπάθεια δίνει ικανοποίηση, κι αυτό το ξέρουν όσοι-ες έχουν αυτή την εμπειρία. Σε αντίθεση με τον παθητικό καταναλωτισμό και  ατομικισμό,  οικοδομεί  πραγματικές αξίες ζωής. Και η ζωή δεν χρεοκοπεί….                                      
                                                            (Πρώτη δημοσίευση: εφημερίδα "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ" του  Ηρακλείου 13-3-11)

Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2011

Σκέψεις για τη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Κρήτη


            Εξοικονόμηση ενέργειας – σταδιακή και ελεγχόμενη  διείσδυση των Α.Π.Ε. στο σύστημα της Κρήτης - Όχι στη διασύνδεση της Κρήτης  με την ηπειρωτική Ελλάδα ή με την Αφρική
            Η σημερινή κατάσταση στην Κρήτη
            Ας αρχίσουμε με την παρούσα κατάσταση: Η Κρήτη είναι ένα απομονωμένο σύστημα παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Η παραγωγή βασίζεται σε θερμικές μονάδες της ΔΕΗ που καίνε πετρέλαιο (μαζούτ και ντήζελ).  Οι σταθμοί αυτοί βρίσκονται στον Αθερινόλακκο στο Λασήθι, στα Λινοπεράματα Ηρακλείου και στην Ξυλοκαμάρα στα Χανιά, Η συνολική καθαρή ικανότητα των τριών σταθμών είναι  810 Μεγαβάτ (810 εκατομμύρια βάτ).
            Τα τελευταία χρόνια έχουν προστεθεί στο νησί και αρκετές μονάδες  Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, κυρίως ανεμογεννήτριες, ενώ αυξητική τάση υπάρχει και στις μονάδες παραγωγής από φωτοβολταϊκά συστήματα.  Στα τέλη του 2009 η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ ήταν 165 MW, και από αυτές προερχόταν  το 14% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται κάθε χρόνο στην Κρήτη. Σήμερα το ποσοστό αυτό θα πλησιάζει το 16%, με τις νέες μονάδες που εγκαταστάθηκαν το 2010.
            Το γεγονός πως η παραγωγή βασίζεται κυρίως στο πετρέλαιο δημιουργεί σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση  και ένα τεράστιο οικονομικό κόστος: το πετρέλαιο κοστίζει και επι πλέον πρέπει να μεταφερθεί στην Κρήτη από την ηπειρωτική Ελλάδα. Η παραγωγή της κιλοβατώρας κοστίζει στην Κρήτη πολύ περισσότερο από όσο κοστίζει στην ηπειρωτική Ελλάδα με τον ίδιο τρόπο παραγωγής. Ετσι, θεωρείται από όλους αναγκαία η σταδιακή υποκατάσταση των μονάδων που καίνε ορυκτά καύσιμα με συστήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
            Χρειάζεται μεγαλύτερη παραγωγή συνολικά στο νησί;
           Ένα θέμα που πρέπει να τονιστεί – και να καταγγελθεί-είναι πως, παρά την παραπάνω αντιοικονομική πραγματικότητα, σχεδιάζονται από τη ΔΕΗ και άλλες θερμικές μονάδες (δυο μονάδες diesel, συνολικής ισχύος 100MW, στο σταθμό του Αθερινόλακου), γιατί υποτίθεται πως αλλοιώς δεν θα μπορέσει να καλυφτεί η ζήτηση ως το 2014. Το μέγιστο φορτίο της Κρήτης (αιχμή ζήτησης) το καλοκαίρι του 2008 ήταν 635MW και τα τρία τελευταία χρόνια υπάρχει σαφής μείωση, λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και του γεγονότος πως δεν είχαμε  μεγάλους καύσωνες τα καλοκαίρια (κατανάλωση από κλιματιστικά κ.α.). Με την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης όπως αυτά που αναφέρονται στην επόμενη παράγραφο θα μπορούσε θαυμάσια να μειωθεί  τόσο η συνολική  κατανάλωση όσο και η αιχμή. Σε καμμιά περίπτωση δεν δικαιολογούνται εκτιμήσεις που αναφέρονται σε  δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο πως θα συνεχιστεί η  αύξηση των αναγκών κατά 5% που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια («….ανάγκη εγκατάστασης νέων μονάδων συνολικής ισχύος 250-300MW για να καλυφτούν οι ανάγκες 2014-2020»…). Μήπως τέτοια σχέδια προωθούνται για να ικανοποιήσουν το πετρελαϊκό λόμπυ και κάποιες  συντεχνίες της Δ.Ε.Η.;
            Εξοικονόμηση: Το ζήτημα που όλοι «ξεχνούν….» .
            Εκείνο που συνήθως αποσιωπάται είναι πως, σήμερα, στην Κρήτη και σε όλη την Ελλάδα  υπάρχουν τεράστια περιθώρια εξοικονόμησης ηλεκτρικής ή και άλλων μορφών ενέργειας. Με μία σειρά βελτιώσεις μπορούν να γίνει πάρα πολύ μεγάλη εξοικονόμηση.  α) Με τη χρήση πυρήνα ή αξιοποίηση άλλων αγροτικών υπολειμμάτων για καύση υποκαθιστώντας πετρέλαιο β).  Με την ανάκτηση της  θερμότητας που εκλύεται από κλιματιστικά και ψυγεία ξενοδοχείων, εστιατορίων κ.λ.π. για θέρμανση νερού για πλύσιμο, νερού σε  πισίνες κ.λ.π.   γ) Με τη χρήση κατάλληλων μονώσεων και άλλων συστημάτων σε σπίτια, δημόσια κτίρια κ.α., δ) Με τη χρήση των ειδικών ηλεκτρικών λαμπτήρων που εξοικονομούν ενέργεια ε) Με τη βελτίωση και ανάπτυξη των μέσων μαζικής μεταφοράς ώστε να χρησιμοποιούν οι πολίτες λιγότερο το Ι.Χ. στ) Με την καλύτερη ενημέρωση του κοινού.
            Με κατάλληλα κίνητρα και αντικίνητρα, επίσης, θα μπορούσε να κατανεμηθεί καλύτερα η υπάρχουσα ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από νοικοκυριά, ξενοδοχεία και διάφορες επιχειρήσεις στη διάρκεια της μέρας και να μειωθεί η αιχμή, που δημιουργεί την ανάγκη για λειτουργία περισσότερων θερμικών μονάδων για την εξυπηρέτησή της. 
            Κάτι που θα πρέπει να τονίσουμε είναι πως η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα έχει σημαντικότατες θετικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία και θα αμβλύνει το πρόβλημα της ανεργίας. Κι αυτό γιατί οι ενέργειες που περιγράφονται αφορούν δουλειές που κάνουν ντόπιες εταιρείες και τεχνίτες, με τεχνολογία που, σε ένα μεγάλο βαθμό,  υπάρχει ήδη στην Κρήτη. Παραγωγικά έργα δεν είναι μόνο οι ογκώδεις κατασκευές που φαίνονται (ατμοηλεκτρικοί σταθμοί, πυλώνες και δίκτυα μεταφοράς, ανεμογεννήτριες κ.α.) αλλα και οι εφαρμογές εξοικονόμησης που δεν φαίνονται…..
            Συμπληρωματικά τονίζουμε πως οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα μας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στα πλαίσια της Ε.Ε. συμπεριλαμβάνουν και μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας κατά 20% ως το 2020. (Αν αυτό εφαρμοστεί συμμετρικά σε όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας, αυτό σημαίνει πως στην Κρήτη η κατανάλωση θα έχει πέσει ως τότε στα επίπεδα του 2003….).
              Η διείσδυση των Α.Π.Ε. στην Κρήτη και τα όριά της
            Οπως αναφέρθηκε προηγουμένως στην Κρήτη υπάρχει ήδη μια σημαντική ανάπτυξη των Α.Π.Ε., κυρίως λόγω εγκατάστασης αρκετών συστοιχιών ανεμογεννητριών. Με τα ισχυρά κίνητρα που δίνει η τωρινή κυβέρνηση, ο ρυθμός εγκατάστασης ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών θα ενισχυθεί. Ωστόσο, υπάρχει ένα όριο: Επειδή η παροχή ενέργειας  από αυτά τα συστήματα θεωρείται ασταθής, το βασικό δίκτυο της ΔΕΗ που βασίζεται στους  θερμικούς σταθμούς για τεχνικούς λόγους δεν μπορεί να δεχτεί πάνω από ένα ορισμένο ποσοστό ισχύος από Α.Π.Ε. (Παλαιότερα γινόταν δεκτό ένα ποσοστό 30%). Στην πράξη, καθώς εξελίσσεται η τεχνολογία και τα διάφορα συστήματα ελέγχου, το ποσοστό αυτό αυξάνεται κάπως. Σημαντική αύξηση φαίνεται πως μπορεί να γίνει με την κατασκευή, σε συνδυασμό με  ανεμογεννήτριες, αντλησιοταμιευτήρων (υδροηλεκτρικά αντίστροφης λειτουργίας), που αποθηκεύουν την περισσευούμενη ηλεκτρική ενέργεια  και μπορούν να τη δώσουν στο δίκτυο αργότερα. 
Το (θολό;…) τοπίο της πολιτικής για την ενέργεια στην Ελλάδα.
            Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια μεταβατική –αλλα και αντιφατική- κατάσταση. Μετά από την σχεδόν απόλυτη κυριαρχία του λιγνίτη και του πετρελαίου, η νέα κυβέρνηση που προέκυψε το 2009 προωθεί  μέτρα γρήγορης προώθησης των Α.Π.Ε. Παρ όλα αυτά, η κατάσταση δεν είναι ακόμα ξεκάθαρη: Το πετρελαϊκό λόμπυ παραμένει ισχυρό, νέοι λιγνιτικοί σταθμοί ανακοινώνονται, και κύκλοι της ΔΕΗ και των πανεπ/μίων συνεχίζουν να φλερτάρουν με την ιδέα κατασκευής πυρηνικού σταθμού.
            Α.Π.Ε. στην Ελλάδα: : Από την κωλυσιεργία στη βιαστική και άναρχη προώθησή τους. Οι διαμάχες για την εγκατάστασή τους στην ύπαιθρο.
            Οσον αφορά τις Α.Π.Ε.,  η βιασύνη φέρνει τσαπατσουλιά και προβλήματα.   Ηδη, σε πολλά μέρη της Κρήτης -και της Ελλάδας- έχουν εγκατασταθεί «αιολικά πάρκα» -αρχικά χωρίς να διαμαρτύρεται κανείς-  τα τελευταία χρόνια όμως, καθώς αυτές οι εγκαταστάσεις πολλαπλασιάζονται στους ορεινούς όγκους, εκφραζονται όλο και πιο σφοδρές αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες και από φορείς προστασίας της ορνιθοπανίδας και της βιοποικιλότητας. Είναι αλήθεια πως υπάρχουν  αιολικά πάρκα που τοποθετήθηκαν με απαράδεκτο τρόπο σε περάσματα πουλιών, όπως αυτό στα Αστερούσια μέσα στη Ζώνη Ειδικής Προστασίας του δικτύου ΦΥΣΗ 2000,  με αποτέλεσμα να σκοτώνονται όρνια.  (Να σημειωθεί πως μόνο πρόσφατα οι κατασκευαστές υποχρεώθηκαν να συμπεριλαμβάνουν και ορνιθολογική μελέτη στα σχέδιά τους).  Θέματα αισθητικής του τοπίου μπαίνουν επίσης, όπως και οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στο τοπίο από τα «συνοδά έργα» (εκχερσώσεις, δρόμοι στα βουνά, επιχωματώσεις κ.α.). Να μην ξεχνάμε όμως και την αδιαφάνεια των διαδικασιών, τις κόντρες για το ιδιοκτησιακό (που οφείλονται στην έλλειψη δασολογίου και κτηματολογίου) και την αλλαγή χρήσεων γής που συνεπάγεται η εγκατάσταση Α.Π.Ε. σε αγροτικές εκτάσεις.
Οι παραπάνω αντιρρήσεις μπαίνουν –λιγότερο ή περισσότερο- και στις περιπτώσεις των φωτοβολταϊκών μονάδων που εγκαθίστανται σε χωράφια και των –πολύ μεγάλων- ηλιοθερμικών σταθμών που προγραμματίζονται.
Εκτίμηση των επιπτώσεων των Α.Π.Ε. στο περιβάλλον-η σχέση με την κοινωνία και την οικονομία (όχι ολιγοπώλια στην παραγωγή ενέργειας)
Πολλές φορές, εξ αιτίας μιας τοπικής διαμάχης, οι επιπτώσεις των έργων Α.Π.Ε. υπερδιογκώνονται για λόγους πολεμικής (ενώ, αντίστοιχα, οι κατασκευαστές τους προσπαθούν να υποβαθμίσουν τα όποια προβλήματα).  Αλλωστε, λίγοι είναι εκείνοι που μπορούν να διαμορφώσουν σφαιρική και ολοκληρωμένη  άποψη γι αυτά, μια και τα «υπέρ» και τα «κατά» αφορούν όχι μόνο το φυσικό περιβάλλον και την οικονομία μιάς συγκεκριμένης περιοχής αλλά και  το όλο σύμπλεγμα παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας (αποφυγή εξόρυξης, μεταφοράς και  καύσης λιγνήτη ή πετρελαίου κ.α.). Αυτό χρειάζεται και αρκετές ειδικές γνώσεις, και προφανώς η εκτίμηση ποικίλει κατά περίπτωση. Ωστόσο, να έχουμε στο μυαλό μας πάντα πως όσο μεγαλώνει το μέγεθος των εγκαταστάσεων («γιγαντισμός») τόσο μεγαλώνουν οι όποιες επιπτώσεις. Επίσης, αν έχουμε  πολλά έργα στην περιοχή, η συνδυασμένη τους επίπτωση μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή του καθενός χωριστά.
 Είναι λάθος να υιοθετούμε είτε τη  μια  μονόπλευρη άποψη της αγιοποίησης των  Α.Π.Ε. («πρέπει να μπαίνουν παντού πάσει θυσία,  όσοι διαφωνούν είναι αγράμματοι τοπικιστές») είτε την άλλη της δαιμονοποίησης που κινδυνολογεί και παραπληροφορεί  ασύστολα   για εξυπηρέτηση τοπικισμών και προσέλκυση ψήφων.  Σε κάθε περίπτωση ψάχνουμε τα πράγματα ψύχραιμα.  Να θυμόμαστε, άλλωστε,  πως για να προστατέψουμε τον πλανήτη πρέπει να προστατέψουμε ΚΑΙ το κλίμα ΚΑΙ τη βιοποικιλότητα.
Η αγορά και η οικονομία – ένα πολιτικό ζήτημα
            Να υπενθυμίσουμε πως θέση της πολιτικής οικολογίας από παλιά ήταν πως θέλουμε τις ήπιες μορφές ενέργειας  όχι μόνο γιατί βοηθούν  την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την  πυρηνική ενέργεια, αλλά και γιατί προσφέρονται για αποκεντρωμένη παραγωγή από μικρούς παραγωγούς.  Δεν είναι εύκολο να μονοπωλήσει κανείς τον ήλιο,  τον άνεμο και τα κύματα, ωστόσο αν η παραγωγή και μεταφορά  ενέργειας  αφεθεί στις «ρυθμίσεις» της νεοφιλελεύθερης αγοράς θα φύγουμε μέν από το μονοπώλιο της ΔΕΗ αλλά θα καταλήξουμε σε ένα ολιγοπώλιο 3-4 μεγάλων ενεργειακών εταιρειών, με περιορισμένες δυνατότητες δραστηριοποίησης μικρών παραγωγών και  αυτονόμησης νοικοκυριών. Μια άλλη διάσταση, που αφορά τη διάχυση του οικονομικού οφέλους στην ελληνική οικονομία, έχει να κάνει με τις συγκεκριμένες  τεχνολογίες και συστήματα,  και  αν αυτά παράγονται στη χώρα μας (άρα δημιουργούν εισοδήματα και θέσεις εργασίας) ή εισάγονται.
            Η διασύνδεση της Κρήτης
            Τόσο από το  Υ.ΠΕ.Κ.Α. όσο και από ιδιωτικές  εταιρείες προτείνονται  σχέδια  για  διασύνδεση  του νησιού,  μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου,  με το ηπειρωτικό σύστημα διανομής ηλ. ενέργειας,  ή με τα νησιά του Αιγαίου ή με την Αφρική, σε συνδυασμό με εγκατάσταση αιολικών πάρκων τεράστιας – για τα δεδομένα της Κρήτης-  ισχύος. Δεν ξέρω κατά πόσον είναι εφικτό να πραγματοποιηθεί σε λίγα χρόνια κάτι τέτοιο – που θα έχει, βέβαια και  τεράστιο  κόστος-, πάντως  δεν είναι μια θετική προοπτική και θα πρέπει να αντιδράσουμε. Κι αυτό γιατί, έτσι όπως είναι σήμερα η κατάσταση,  αν υλοποιηθεί αυτό το σχέδιο, με τις εξαιρετικά ευνοϊκές ρυθμίσεις για χωροθέτηση αιολικών πάρκων κ.α. συστημάτων που ισχύουν με τον νέο νόμο για τις Α.Π.Ε. και με τη γνωστή ασυδοσία που υπάρχει στην Ελλαδα,   θα οδηγήσει σε τρομερές πιέσεις προς το φυσικό περιβάλλον του νησιού, συμπεριλαμβανομένων και των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκτάσεων. Οι μεγάλοι επενδυτές  θα δούν  την Κρήτη ως μία τεράστια πλατφόρμα εγκατάστασης βιομηχανίας ενέργειας.  Επίσης, η ιδέα της εξοικονόμησης ενέργειας στο νησί θα σβήσει.
            Κάποιες σκέψεις για  κατεύθυνση
            Είναι καλύτερα να παραμείνει η Κρήτη απομονωμένο σύστημα, και η διείσδυση των ΑΠΕ να γίνει έστω πιο  αργά αλλα ελεγχόμενα, μέσω των τεχνικών περιορισμών που υπάρχουν και της παρακολούθησης από την τοπική κοινωνία,  ώστε να αποφευχθούν οι πολλές παρενέργειες. Στο πλαίσιο αυτό, να δώσουμε έμφαση στη μείωση της κατανάλωσης-εξοικονόμηση ενέργειας με παράλληλη αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ, έτσι ώστε να αποσύρονται σταδιακά θερμικές μονάδες από τη λειτουργία.
            Οσον αφορά τις τεχνολογίες και των μεγέθη των Α.Π.Ε. να δοθεί προτεραιότητα στην εγκατάσταση ηλιακών και φωτοβολταϊκών στις στέγες ιδιωτικών, δημοτικών και δημόσιων κτιρίων, έτσι ώστε να υπάρξει άμεσο όφελος για μεγάλες κατηγορίες πληθυσμού και τεχνικού προσωπικού και τοπικών επιχειρήσεων, χωρίς κανένα ρίσκο για το περιβάλλον.
Για τις εγκαταστάσεις στην ύπαιθρο να επιδιώξουμε τις πιο ανώδυνες μορφές για τους φυσικούς πόρους και τη βιοποικιλότητα, μελετώντας κατά περίπτωση. Να γίνει προσπάθεια σχεδιασμού της κατανομής  τους στο νησί σε συνδυασμό με το χωροταξικό. Απαραίτητη είναι η έγκαιρη ενημέρωση-διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες.
            Ημερίδα για το θέμα των ΑΠΕ στην Κρήτη
            Είναι σημαντικό οι πολίτες, και ιδιαίτερα οι πολιτικοί που θα κληθούν να πάρουν αποφάσεις,  να είναι καλά ενημερωμένοι. Για το σκοπό αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο να παρακολουθήσουν τη σχετική  ημερίδα  που γίνεται το Σάββατο 26/2/11 στο Κ.Α.Μ. από το κόμμα των Οικολόγων Πράσινων. Εκεί θα αναλυθεί από ειδικούς ομιλητές  αυτό το πολυσύνθετο θέμα,  θα λυθούν πολλές απορίες, θα υπάρξει δυνατότητα για γόνιμη συζήτηση. Θα βγούν  συμπεράσματα πολύ πιο σαφή και τεκμηριωμένα από όσα γράφονται σε αυτό το άρθρο και θα μπορέσουν να μας δώσουν κατευθύνσεις για την πράξη. 
                                                                                                                                                               Σημ.: Τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο αυτό προέρχονται από δημοσιεύματα του χανιώτικου τύπου, από τον δικτυακό τόπο  www.ecocrete.gr και από το ΤΕΕ τμ. Αν. Κρήτης.

                                            (πρώτη δημοσίευση: Εφημ. "ΑΓΩΝΑΣ" της Κρήτης, 25-2-1011)

Παρασκευή, 11 Φεβρουαρίου 2011

Σημειώσεις προεκλογικής εκστρατείας (2)

Για την ξύλινη γλώσσα…
Στις προεκλογικές συζητήσεις και ομιλίες  η «ξύλινη» γλώσσα δίνει και παίρνει.
Τυποποιημένες εκφράσεις που επαναλαμβάνονται και δείχνουν τη φτώχεια της σκέψης αυτού που τις εκφράζει. (φτωχός λόγος=φτωχή σκέψη).
 Μερικές φορές, βέβαια, η χρήση ξύλινης γλώσσας  δεν οφείλεται τόσο σε προσωπική αδυναμία χρήσης ζωντανής και εκφραστικής γλώσσας, αλλα
 σε συγκεκριμένη  πολιτική σκοπιμότητα: Την απόκρυψη της ουσίας των πραγμάτων.

Την ξύλινη γλώσσα τη συναντούμε κυρίως στις εφημερίδες, στις  ειδήσεις της τηλεόρασης  και στα λογίδρια των πολιτικών (παραδείγματα υπάρχουν σε όλες τις πολιτικές τάσεις).
Είναι χαρακτηριστικό πως στο διαδίκτυο κυκλοφορεί ένας «πίνακας» με τυποποιημένες φράσεις, που, συναρμολογώντας τες, ……φτιάχνει,  όποιος θέλει, έναν…πολιτικό λόγο. Έναν λόγο ουσιαστικά ακατανόητο  - γιατί είναι  χωρίς περιεχόμενο-  αλλά, ίσως, εντυπωσιακό για τους αμόρφωτους αδαείς (…άρα, λειτουργικό από αυτή την άποψη……).
Πρόσφατα κυκλοφόρησε  και ένα…. «Ερμηνευτικό λεξικό της ξύλινης γλώσσας»! (συγγραφέας: Αρ. Ρωμανός).

Οι λέξεις της μόδας…..
Στη δεκαετία του 1970 ο Μ. Γλέζος είχε γράψει ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, με τίτλο
«Το φαινόμενο της αλλοτρίωσης στη γλώσσα». Σε κάποιο σημείο  έγραφε πως θυμόταν, μια εποχή στη βουλή, πρίν από τη δικτατορία, που είχε κολλήσει στους περισσότερους βουλευτές η λέξη «επιπτώσεις». Τους άρεσε πολύ και την κότσαραν παντού, όπου μπορούσαν.
Σήμερα, μια και ο λόγος είναι συνέχεια  για «έργα» και «κονδύλια», οι λέξεις «απορρόφηση» και «απορροφητικότητα»  είναι στα στόματα όλων…..Η συζήτηση μοιάζει με διαφήμιση για σερβιέττες….
Η άλλη ωραία έκφραση που φοριέται πολύ τα τελευταία χρόνια από πολιτικούς και τεχνοκράτες είναι αυτή για τις «ώριμες μελέτες» και τα  «έργα που ωριμάζουν»……
Μας θυμίζει φρούτα και μας ανοίγει την όρεξη…..